Türkçemizi Canlandırma Derneği

Ayrıntılar \ Tepkiler

Geri dön.

Depremsel‚ evsel‚ bağlam‚ y ünsüzünün etkisi…


depremsel‚ Evsel‚ Bağlam‚ Y Ünsüzünün Etkisi‚ Delegelerin Sesleri Üzerine. < / B>
arada Bir Daha Önce Pek Duymadığım Bir Kelimeyle Karşılaşıyorum. ”Acaba Sözlüklerimizde Bu Kelime Var Mı? ”Diye Araştırıyorum. Bazen Bu Tür Bir Kelimenin Sözlükte‚ Gerçekten Yer Aldığını Bazen De Söz Konusu Kelimenin Sözlükte Bulunmadığını Görüyorum.
engin Ardıç 10. 12. 1999 Tarihli Star Gazetesinde Şabalak Kelimesini Kullanmış İlgimi Çekti Aradım Türkçe Sözlük’te Kelimeyi Şavalak Biçiminde Buldum. Şavalak ” Aptal‚ Alık‚ Budala‚ Sersem ” Demekmiş.
benzeri Bir Kelime De Depremsel. Atv’de 25 Kasım Perşembe Gecesi Marmara Denizindeki Fay Hatlarıyla İlgili Verilen Haberde‚ Bu Söz‚ Ali Kırca Tarafından Birkaç Kez Kullanıldı. Depremsel’i Türkçe Sözlük’te Bulamadım. Deprem‚ Deprem Bilimi {Sismoloji} ‚Deprem Bilimci‚ Deprem Bölgesi‚ Depremçizer {Sismograf} ‚Deprem Kuşağı‚ Deprem Merkezi‚ Depremyazar {Sismograf} ‚Depremzede Maddeleri Arasında Depremsel Yer Almamış. İngilizce Sözlüklere Baktım‚ Earthquak Kelimesi Var Ama Bunun Sıfatı Depremsel Anlamında Herhangi Bir Kelimeye Rastlayamadım. Belki Zelzelevî Biçiminde Osmanlıcada Böyle Bir Kelime Vardır Diye Sözlüklere Baktım‚ Orada Da Bu Sözün Geçmediğini Gördüm. Anlaşılan Dilin Böyle Bir Sıfata İhtiyacı Olmamış. Böyle Düşünürken Aklıma Evsel Kelimesi Geldi. Ev Kelimesine Sıfat Görevi Yüklenmiş Olan - Sel Eki Getirilmiş Ve Evsel Atıklar Biçiminde Kullanılmış. Çöp Dememek İçin Evsel Atık Önerilmiş. Oysa Bizim Dilimizde Bu Tür Kavramlar İsim Tamlamalarıyla Karşılanır: Ev Atığı. Depremsel İle Verilmek İstenen Kavram Da Türkçenin Yapısına Uygun Olarak İsim Tamlamasıyla Anlatılmalıdır.
evrensel Örneğinde Olduğu Gibi Acaba Bir Dili Konuşan Kimseler Kendi Kendilerine Bir Kelime Türetip Kullanmalı Mı? Nurullah Ataç‚ Cemal Mıhçıoğlu Ve Daha Başkaları Bu Yolda Pek Çok Kelime Türettiler. Tutunanlar Oldu‚ Tutunmayanlar Oldu. Ancak Onların Türetmelerinin Bir Dayanağı Vardı Dildeki Arapça‚ Farsça Veya Fransızca Kelimelere Türkçe Karşılıklar Öneriyorlardı. Türk Dil Kurumu Da Çeşitli Zamanlarda Birtakım Önerilerde Bulunmuştur. Son Yıllarda Önerilen Taşımalık {Konteyner} ‚Koşu Yolu {Parkur} ‚Kurma Ev {Prefabrik Veya Perfabrike} ‚Ön Kesinti {Stopaj} ‚Aktarım {Virman} ‚Tanıtmalık {Prospektüs} Gibi Terimler Dilimize Batı Dillerinden Geçen Kelimelerin Karşılıklarıdır.
nedense Bizim Basınımız‚ İletişim Organlarımız‚ Bini Aşkın Bu Yeni Önerileri Dikkate Almıyor Ali Kırca‚ Gülgûn Feyman‚ Nermin Tuğuşlu‚ Jülide Ateş‚ Zafer Kiraz‚ Reha Muhtar‚ Defne Samyeli‚ Serap Ezgü Ve Ötekiler Arada Bir Bu Karşılıkları Kullanmalı‚ Televizyonların Kültür Saatlerinde Bu Tür Yapıca Doğru‚ Türkçenin Kurallarına Uygun Öneriler Dile Getirilmelidir.
bu Örneklerin Kamuoyuna Sunulması Devlet Adamlarınca Da Yapılabilir.
eskiden Trt Bu Yolda Büyük Çaba Göstermiştir. Ama Şimdi Trt Nedense Türk Dil Kurumuna Kapılarını Kapamış‚ Atatürk’ün Ömrü Boyunca Üzerinde En Çok Durduğu Bu Konuya İlgisiz Kalmıştır. Türk Dil Kurumu İle Millî Eğitim Bakanlığı‚ Kültür Bakanlığı Tam Bir İş Birliği Yapmadıkça‚ Kurumlar Arasındaki Bu Kopukluk Giderilmedikçe Okullarımızda‚ Basınımızda‚ Bilim Hayatımızda Bir İmlâ Birliği Kurulamaz.
zaman Zaman ” Ben Türk Dil Kurumunun Kılavuzunu Sınıfıma Sokmam ” Diyen Öğretmen Arkadaşlarımıza Rastlamışımdır. Bu İnada Bir Anlam Vermek Mümkün Değil.
birkaç Ay Sonra Türk Dil Kurumunun İmlâ Kılavuzu Yeniden Basılıyor. Talim Terbiye Kurulunun Önerileri‚ Eksik Bulduğu Hususlar Da Göz Önünde Bulundurulmuş Ve Kılavuz Daha Ayrıntılı Hâle Getirilmiştir. Öğretmenlerin Daha Önce Takıldıkları‚ Açık Bulmadıkları Konular Da Dikkate Alınmıştır. Öğretmenlere Ve İlgilenenlere Buradan Çağrıda Bulunuyorum Kılavuzda Eksik Bulduğunuz‚ Açıklanmasını İstediğiniz‚ Yanlış Dediğiniz Bir Husus Varsa Lütfen Bize Bildiriniz. Görüşleriniz İlgili Kurullarımızda İncelenecektir. Bu Makale İnternette De Yayımlanıyor. Bu Bakımdan Okuyucumuz Çok Daha Artmıştır. İnternet İzleyicileri‚ Zulfikar@tdk. Gov. Tr. Elmek {Elektronik Mektup} Adresi İle Bize Ulaşabilir‚ Eleştirilerini Gönderebilirler.
prof. Dr. Hamza Zülfikar.
türk Dil Kurumu


Uparlayan
27.07.2003